Dzisiaj jest: 19 września 2017
Imieniny obchodzą: Konstancja, January
Rozmiar tekstu
Parafia Św. Stanisława Biskupa i Męczennika
Parafia Św. Stanisława Biskupa i Męczennika

Młodzi Zwiadowcy Historii Dąbia pod opieką ks. Dr Ryszarda Barańskiego – w dniach 22 lutego oraz 29 marca 2014 odbyli dwie wyprawy w czasie których zwiedzili: Plac Matejki, Kleparz, Pomnik Grunwaldzki, Kościół św. Floriana, zgromadzenie Siostr Szarytek, Politechnikę Krakowską, Pałac Tarnowskich, Plac Słowiański dawne kościoły św Walentego i św Krzyża, kościół Wizytek, dom Jana Zawiejskiego, bramy Floriańskiej /historii murów obronnych Krakowa / ul. Floriańska, Rynek Krakowski, Collegium Maius Uniwersytetu Jagielońskiego, Pałac Biskupów, kościół OO. Franciszkanów, kościoły św. Piotra i Pawła, św. Andrzeja, św. Idziego a zwiedzanie zakończyliśmy pod krzyżem Katyńskim.

Jest już nas ponad 30 osób czyli stała grupa a ilość zwiedzanych obiektów sięga już kilkudziesięciu. Korzystając z gościny na łamach tego miesięcznika pragnę przybliżyć czytelnikom tylko dwa punkty na mapie naszych wędrówek: kościół sw. Floriana oraz Rynek Krakowski.
Obecny barokowy kościół położony przy Placu Matejki należał w pierwotnym kształcie do jednej z najstarszych świątyń romańskich Krakowa. Zlokalizowany został w centrum najbardziej wysuniętej na północ osady handlowej przed lokacyjnego Krakowa, przy szlaku handlowym biegnącym z północy na południe. Fundacja kościoła w 1184 roku przez księcia Kazimierza II Sprawiedliwego i biskupa krakowskiego Gedko związana była ze sprowadzeniem z Włoch do katedry na Wawelu relikwii św. Floriana - wczesnochrześcijańskiego męczennika z IV w., uznawanego w średniowieczu za symbol niezłomnego Rycerza Chrystusowego oraz patrona chroniącego od pożarów. Temu ważnemu wydarzeniu religijnemu przyświecał zamiar uczynienia świętego patronem Krakowa i Polski. Legenda natomiast fakt wzniesienia kościoła tłumaczy cudownym zdarzeniem zatrzymania się w tym miejscu wozu z relikwiami, ciągnionego przez woły, które nie chciały ruszyć dalej. Wzniesiony kościół konsekrowany został w 1226 roku przez Wincentego Kadłubka, biskupa krakowskiego i znanego dziejopisarza.

Od 1401 roku na mocy przywileju króla Władysława Jagiełły kolegiata objęta była częściowo drugim patronatem Akademii Krakowskiej, od 1578 roku całkowicie jej przekazanym przez króla Stefana Batorego, Kapitułę kolegiaty stanowili kanonicy wybierani z grona zasłużonych profesorów Wydziału Teologicznego Akademii Krakowskiej. W ten sposób bliskie związki kościoła z uczelnią przez blisko 400 lat patronatu zaowocowały wieloma znaczącymi fundacjami na rzecz macierzystej kolegiaty, która została zniesiona w 1780 roku w wyniku reformy Akademii Krakowskiej przeprowadzanej przez Komisję Edukacji Narodowej z inicjatywy Hugona Kołłątaja.

Dzieje kościoła łączą się też bezpośrednio z przemianami rozrastającej się wokół niego samodzielnej osady handlowej, od 1366 roku na mocy przywileju lokacyjnego przekształconej przez króla Kazimierza Wielkiego w samodzielne miasto - znane początkowo pod nazwą Florencja, następnie Kleparz, a od końca XVIII wieku dzielnica administracyjna Krakowa.

Ponadto kościół usytuowany u początku historycznego szlaku zwanego "Drogą Królewską" (Via Regia), prowadzącą przez miasto na Wawel, pozostawał w ciągu wieków miejscem rozpoczynania okazałych orszaków o charakterze państwowym, narodowym lub religijnym. W jego progi wstępowali znakomici goście: królowie, biskupi, posłowie czy bohaterowie narodowi witani przez kapitułę i rajców miejskich.

W XIV wieku kościół odbudowany został w stylu gotyckim jako trójnawowa budowla w typie halowym. Przy kościele od 1422 działała szkoła parafialna pozostająca pod opieką Akademii Krakowskiej, od 1493 posiadająca swój własny budynek od strony pd. - zach. fundacji Grzegorza z Lubrańca, podkanclerzego koronnego, powiększony w 1518 sumptem kanonika Macieja Miechowity, rektora Akademii.
W 1528 kościół uszkodzony był w czasie wielkiego pożaru Kleparza. Jak głosi miejscowa legenda, ocalał jednak od całkowitego spalenia dzięki cudownej interwencji samego św. Floriana. Od tego czasu w Krakowie i Polsce zaznaczył się znaczny wzrost kultu św. Floriana jako patrona chroniącego od ognia. Najbardziej budowla ucierpiała w czasie potopu szwedzkiego, kiedy palony był dwukrotnie w 1655 i 1656. Gruntowną przebudowę świątyni w stylu barokowym przeprowadzano w latach 1657 - 1684 dzięki znacznemu wsparciu finansowemu biskupa krakowskiego Andrzeja Trzebnickiego i Akademii Krakowskiej. Konsekracji nowej świątyni i siedmiu ołtarzy dokonał w 1686 biskup krakowski Mikołaj Oborski.

W 1755 kościół został ponownie uszkodzony w trakcie pożaru Kleparza, a następnie w 1768 podczas walk konfederatów barskich. W latach 1755 - 1779 za prepozyta Antoniego Krząnowskiego prowadzone były liczne prace przy restauracji i przekształcaniu wnętrza kościoła: dobudowano dwie nowe kaplice przy fasadzie zachodniej p.w.: Krzyża Świętego i Matki Boskiej Bolesnej, sprawiono ołtarze boczne oraz wiele elementów wyposażenia wnętrza. Kościół konsekrował w 1779 biskup krakowski Franciszek Potkański. W XIX wieku świątynia poddawana była kolejnym niezbędnym remontom i uzupełnieniom wnętrza, które nie wpłynęły w zasadniczy sposób na zmianę wyglądu. Przekształceniu ulegał w tym czasie też teren wokół kościoła - w miejscu wschodniej części dawnego placu targowego wytyczono wielki reprezentacyjny plac Matejki z monumentalnymi gmachami użyteczności publicznej, wyburzono budynek szkoły parafialnej (1883) oraz otwarto malowniczą perspektywę na zabytkową zabudowę Krakowa z Barbakanem i z wieżą kościoła Mariackiego.Od 1991 w kościele prowadzone są kompleksowe prace remontowo-konserwatorskie. W 1999 kościół parafialny Św. Floriana podniesiony został przez papieża Jana Pawła II do godności bazyliki mniejszej.

Rynek Główny został wytyczony w czasie tzw. Wielkiej Lokacji Krakowa w roku 1257. Słowo lokacja nie oznacza założenia miasta - Kraków istniał już na długo przed tym wydarzeniem. Powierzchnia Rynku Głównego, która obecnie wydaje się być duża i pusta, w średniowieczu była skrzętnie wykorzystana i zabudowana. Układ urbanistyczny z centralnie usytuowanym placem, okazał się najokazalszą w skali Europy realizacją wzoru miasta średniowiecznego i choć wzorowano się na miastach śląskich to wielka skala krakowskiego założenia i przemyślana, skomplikowana struktura spowodowała, że plan Krakowa stał się klasą samą dla siebie - wyjątkową kreacją przestrzenną bez pierwowzorów. Według XIII-wiecznej koncepcji twórców, Rynek nie był w żadnej mierze placem, lecz miejscem funkcjonowania zabudowy handlowej, która pierwotnie należała do władcy - dopiero król Kazimierz Wielki zrzekł sie na rzecz miasta praw do większości obiektów znajdujących się na Rynku. Prawa obowiązujące w średniowieczu zabraniały prowadzenia handlu poza obszarem głównego placu handlowego - stąd takie przeznaczenie tego miejsca.
Z czasem powierzchnia Rynku zaczęła wypełniać się różnymi budowlami. W drugiej połowie XIII wieku wzniesiono pierwotną wersję Sukiennic, oraz sąsiednie Kramy Bogate. Kramy te, służyły do handlu towarami luksusowymi, znajdowały się po wschodniej stronie Rynku, czyli mniej więcej w połowie szerokości dzisiejszego placu między Sukiennicami a obecnym pomnikiem Adama Mickiewicza. Na przełomie XIII i XIV wieku zaczęto wznosić ratusz miejski. W XIV wieku powstała większa część murowanych kamienic otaczających plac, wybudowano budynek Wielkiej Wagi, który znajdował się między Sukiennicami, a kościołem św. Wojciecha, budynek Małej Wagi - stał po wschodniej stronie Kramów Bogatych, pomiędzy kościołem św. Wojciecha, a pomnikiem Adama Mickiewicza.

W połowie XIV wieku król Kazimierz Wielki ufundował nowy budynek Sukiennic, którego fragmenty do dziś są dobrze widoczne, np: w postaci podwójnych ostrołukowych arkad, stanowiących północne i południowe wejście. Ciąg kramów w Sukiennicach zamykały tzw. postrzygalnie, czyli pomieszczenia urzędu pomiaru sukna. Sporą część zachodniej części Rynku zajmował budynek ratusza wraz ze spichlerzem, który stał w miejscu, gdzie obecnie bardzo często rozstawiana jest scena.

Na Rynku istniały również topnie kruszców oraz tłuszczów, a także tzw. szmatruz - miejsce handlu drobnych przekupniów .Pozostałą wolną przestrzeń zajmowały targi na których handlowano:
ołowiem (między ulicami Bracką i Grodzką), węglem (między Wiślną i Bracką, po południowej stronie ratusza),
solą (na rogu Rynku u wylotu Sławkowskiej i Szczepańskiej), targ kurzy mieścił się u wylotu ul. św. Jana, natomiast w okolicach wylotu Siennej znajdował się targ żydowski.Zmiany na Rynku następowały nieprzerwanie.
Największy rozkwit przypadł na czasu doby renesansu i wczesnego baroku. Znaczenie Rynku nie polegało tylko na jego ważnej funkcji handlowej - stał się on wtedy przestrzenią związaną z obrzędowością świecką i religijną. Wzorując się na tradycjach rzymskich i zachodnioeuropejskich uczyniono z Rynku miejsce głównych wydarzeń politycznych, ingresów i hołdów królewskich, przyjmowania hołdów lennych, celebrowano ingresy ordynariuszy diecezji krakowskiej. U wylotu ulicy Brackiej, na części Rynku nazywanej Goldą lub Na Goldzie (Hołdzie), przygotowywane było specjalne miejsce dla króla, na którym zasiadał w celu odebrania hołdu od mieszczan. Ostatnie takie wydarzenie miało miejsce w 1734 roku, kiedy hołd złożono królowi Augustowi III.

W tym okresie rozwoju (wiek XVI i pierwsza połowa XVII), dużej zmianie uległ wystrój architektoniczny Rynku - odbudowane po pożarze z roku 1555 Sukiennice, uzyskały nowy, renesansowy wygląd. Podobne rozwiązanie architektoniczne wykorzystywano w czasie modernizacji kamienic - Rynek stał się wtedy miejscem narodzin klasycznej polskiej attyki. Również od połowy XVI wieku, nie przestrzegano tak restrykcyjnie przepisów nakazujących prowadzenie handlu wyłącznie z zabudowie śródrynkowej - od tego czasu rozpoczął się proces zamieniania parterowych pomieszczeń kamienic na sklepy, składy, itd. XIX wiek, a w szczególności jego druga połowa to czas intensywnych przemian w wyglądzie kamienic otaczających Rynek Główny. Dzisiejszy wygląd prawie wszystkich budynków, ukształtował się właśnie w tamtym okresie.
1882 zapisał się także jako rok, w którym uruchomiona została pierwsza linia tramwajowa, łącząca dworzec z Mostem Podgórskim, której trasa przecinała Rynek wzdłuż wschodniej pierzei - od tego czasu rozpoczął się 80-letni okres w czasie którego Rynek Główny opleciono siecią połączeń tramwajowych, odbywał się ruch samochodowy, funkcjonował także parking - Dopiero w czasie przedostatniej modernizacji Rynku, z lat 1962-1964, usunięto tory tramwajowe, miejsca parkingowe oraz zaczęto ograniczać ruch samochodowy. W roku 2007, czyli przeszło pięć lat po rozpoczęciu kompleksowej wymiany powierzchni Rynku Głównego i podziemnych instalacji - niektóre fragmenty ulicy otaczającej Rynek... ponownie nadają się do remontu.

 

Bartłomiej Smaciarz

W ostatnim czasie pożegnaliśmy:

+ Elżbietę Bułat – ul. Bajeczna 7

+ Emilia Łagos – Al. Pokoju 30

+ Władysława Filipskiego – ul. Bajeczna 5
+ Elżbietę Śpiewla – ul. Zwycięstwa 18
+ Wiesława Kośnika – Al.Pokoju 26
+ Andrzeja Papiernika - ul. Widok 18
+ Marię Małecką – ul. Bajeczna 11
+ Wandę Janczur  - ul. Bajeczna 1
+ Ryszarda Karpińskiego - Al. Pokoju 24
+ Annę Soczyńską - ul. Widok 16
 + Mariannę Olszanowską - ul. Bajeczna 3
+ Marka Zasada – ul. Widok 39a
 
Więcej…

Skrzynka intencji

Dzisiejsza liturgia słowa

Statystyki

215982
Dzisiaj:Dzisiaj:53
Wczoraj:Wczoraj:114
W tym tygodniu:W tym tygodniu:479
W tym miesiącu:W tym miesiącu:2494
Łącznie:Łącznie:215982
Rekord: 04-15-2017 : 906
Goście: 18

Rzymsko-katolicka parafia Św. Stanisława Biskupa i Męczennika
ul. Zwycięstwa 21, 31-563 Kraków
Telefon: 12 414 30 16

Kancelaria parafialna:
Kraków ul. Pólkole 9a
Telefon: 12 413 53 66